Nó rất gần...
Trong hàng ngàn năm, nhờ thiên thể này, con người đã có nhiều lợi ích.
Đây là đèn dẫn đường cho du khách trong đêm,
1 công cụ thời gian cho nông dân,
và định vị cho các thủy thủ trên biển.
Với 1 số nền văn hóa, nó thậm chí còn là 1 vị thần.
Đây là thiên thể duy nhất từng được con người viếng thăm.
Và ngày nay, NASA đang có kế hoạch định cư lâu dài trên đó.
Nhưng tại sao thiên thể này lại ở đó, từ buổi ban đầu?
Mặt Trăng đã hình thành ra sao?
Câu trả lời kinh ngạc và ngoạn mục..
hơn nhiều sức tưởng tượng của cư dân Trái Đất.
Biên dịch: [VT TeamSub] == Viettorrent.Vn ==
Theo số liệu mới nhất, có trên 150 Mặt Trăng trong Hệ Mặt Trời.
Sao Hải Vương giữ 13 trong số đó.
Sao Thổ có 48.
Và Sao Mộc làm chủ 1 con số kinh ngạc: 62.
Trái Đất, mặt khác, chỉ có 1.
Nhưng là một Mặt Trăng đặc biệt.
Mặt Trăng, tên gọi của người La Mã đặt tên, có kích thước rất đáng kể.
Đây không là mặt trăng lớn nhất trong Hệ Mặt Trời.
1 số khác lớn hơn.
1 trong những Mặt Trăng của Sao Thổ, Titan, có kích thước gấp đôi.
Nhưng Mặt Trăng chúng ta là lớn nhất, trong mối tương quan với "ông chủ" Trái Đất.
Nó bằng 1/4 kích thước Trái Đất, Nó thực sự lớn so với Trái Đất.
Nếu bạn nhìn qua kính viễn vọng về Trái Đất từ khoảng cách xa
ta thấy Trái Đất và 1 thiên thể lớn khác cạnh bên.
Nếu bạn nhìn vào Sao Mộc, hay bất kỳ hành tinh nào khác,
bạn sẽ thấy 1 hành tinh lớn và các mặt trăng nhỏ xíu ngay bên cạnh. Vì vậy,
Mặt Trăng của chúng ta là rất lớn, và nó chỉ là 1 trong số..
..8 hành tinh hiện nay có điều kiện này.
Kích thước tương đối của 2 thiên thể là đủ sát sao..
..để các nhà thiên văn học liên hệ tới "Hệ thống Trái Đất - Mặt Trăng"
như một hành tinh đôi.
Khoảng cách trung bình từ Trái Đất đến Mặt Trăng là 234.000 dặm (380.000 km).
Một chuyến bay 3 ngày trong không gian.
Đường kính Mặt Trăng bằng khoảng 1/4 đường kính của Trái Đất,
tương đương 2,160 miles (3.474 km).
1 ngày trên Mặt Trăng tương đương 27.3 ngày Trái Đất.
Điều này là do 1 mặt của Mặt Trăng luôn đối diện với chúng ta.
Chị Hằng luôn "ngoảnh mặt" với hành tinh chúng ta.
Vì thế, nó phải di chuyển trên quỹ đạo Trái Đất, để hoàn thành
1 vòng quay hoàn chỉnh quanh trục.
Giống như trẻ nhỏ với trò chơi "Quay vòng quanh Rosie".
Chúng luôn đối mặt vào nhau, và nắm tay nhau di chuyển theo 1 vòng tròn.
Zero, động cơ kích hoạt. Phóng! Ta có 1 cuộc phóng tên lửa..
Tuy nhiên, Mặt Trăng liên quan mật thiết tới Trái Đất,
và sẽ chỉ mất 1 chuyến thăm ngắn, để thấy rõ
đây là 1 thiên thể rất khác so với Địa Cầu.
Và là 1 nơi cực kỳ nguy hiểm.
Chúng ta đang ở đây, trên cơ sở Tranquility. Eagle đã hạ cánh.
Tất nhiên không có không khí. Bạn cần có trang phục không gian.
Quả thực, Mặt Trăng hoàn toàn không có khí quyển.
Vì vậy, không có gì để truyền sóng âm.
Nếu bạn đứng trên Mặt Trăng với 1 người bạn, và cố gắng trò chuyện,
người kia sẽ không thể nghe bạn. Ngoại trừ liên lạc bằng radio.
Tôi đã đi dạo trên Mặt Trăng, ngày nào đó
trong tháng vui vẻ..
- Tháng 12. - Không, tháng 5!
Không khí quyển nghĩa là không có các phân tử không khí
để tán xạ ánh sáng từ Mặt Trời.
Vì thế bầu trời luôn có màu đen.
Mặt đất chỉ giúp chút ít ánh sáng cho cảnh quan.
Ánh sáng đơn sắc, như bạn biết, không có nhiều màu,
các loại đá này chủ yếu màu nâu xám.
Có lẽ có chút tông màu ấm hơn theo 1 hướng về Mặt Trời, và..
..các tông lạnh hơn, màu xám, theo các hướng khác,
nhưng không quá nhiều màu.
Nhiệt độ khắc nghiệt cũng tăng thêm sự khó chịu của chuyến thăm.
Sự chênh lệnh nóng - lạnh rất khắc nghiệt.
Từ 270 độ giữa trưa,
tới -240 độ vào ban đêm.
Ngay cả trọng lực yếu của Mặt Trăng, chỉ bằng 1/6 của Trái Đất,
cũng là 1 mối nguy hiểm cho du khách.
1 hiện thực mà các phi hành gia tàu Apollo khắc sâu trong tâm trí
trong suốt hành trình trên Mặt Trăng.
Họ nhận ra rằng phía bên ngoài bề dày
của tấm chắn quần áo bảo hộ, là sự chết chóc.
Nếu họ hoạt động, rồi ngã vào 1 mỏm đá,
mất thăng bằng và bị hất tung lên,
quần áo bảo hộ có thể bị hỏng, đặt bạn vào chân không Mặt Trăng,
chúng ta gặp phải 1 tình thế hiểm nghèo.
Trong khi trang phục không gian bảo vệ du khách Mặt Trăng khỏi chân không,
sự thiếu oxy, nhiệt độ khắc nghiệt, và bức xạ Mặt trời nguy hiểm,
hiểm họa tiềm tàng mà trang phục không gian khó chống lại được,
là các vi thiên thạch tốc độ cao.
Chúng thường xuyên lao vào bề mặt Mặt Trăng.
Các thiên thạch nhỏ..
..bùng cháy trong khí quyển Trái Đất và tạo thành sao băng,
tuy nhiên, Mặt Trăng không có khí quyển, nên chúng lao thẳng xuống bề mặt.
Chúng nát vụn trên bề mặt Mặt Trăng,
tạo ra 1 lớp vật chất dạng sỏi có tên "tầng phong hóa".
Tiến sĩ Amanda Hendrix thuộc phòng thí nghiệm Jet Propulsion của NASA.
Đây là 1 kiểu nhà máy sản xuất sỏi.
Nhiệm vụ của nó là nghiền - sàng đá.
Biểu thời gian ở đây nhanh hơn rất nhiều.
Ở đây, sỏi được sản xuất sau chưa đầy 1 giờ,
nhưng trên Mặt Trăng, đó là kết quả của hơn 4 tỷ năm bắn phá,
bởi các thiên thạch lớn nhỏ, mưa bề mặt và sự phá vỡ đá tảng.
Giống như sản phẩm của nhà máy sỏi này,
lớp sỏi trên Mặt Trăng được tạo ra theo các kích cỡ khác nhau,
từ các tảng đá lớn đến các hạt bụi nhỏ.
Các hạt bụi nhỏ này thật quen thuộc qua hình ảnh tàu Apollo
với dấu chân các phi hành gia trên bề mặt.
Nó quá nhỏ đến nỗi, thực tế các phi hành gia đã gặp trắc trở.
Chúng dính vào quần áo Vũ trụ, bám vào thiết bị
và rốt cuộc có thể gây ra chút vấn đề.
Các thiên thạch lớn thật sự cũng đã bắn phá Mặt Trăng trong quá khứ.
Thực tế, những va chạm mạnh này
là tác nhân gây ra các vùng tối trên bề mặt Mặt Trăng.
Những hình dạng mà khi quan sát
như được sắp xếp thành đôi mắt, mũi và miệng của 1 khuôn mặt người.
Chúng tạo ra ảo ảnh của "người đàn ông trên Mặt Trăng".
Thiên thạch tạo ra các lòng chảo lớn trên bề mặt Mặt Trăng.
1 vài trong số đó rộng tới 700 dặm (1127 km).
Dung nham tuôn trào tại các điểm va chạm, và tràn ngập các lòng chảo.
Ngày nay, những vùng tối này có tên gọi "maria", tiếng Latin nghĩa là "biển".
Điều này có căn nguyên từ thế kỷ 17,
khi các nhà quan trắc thời kỳ Phục Hưng quan sát Mặt Trăng.
Họ phỏng đoán những vùng tối có thể là đại dương.
Và thiên văn học dành tên gọi kì quái cho nhiều điểm tối, hay là "biển" này.
Các "biển" đều đặt tên theo các hiệu ứng là đặc trưng của Mặt Trăng.
Vì thế, bạn có "Biển bão", "Biển khủng hoảng", "Biển yên tĩnh",
v.v...
1 vài lòng chảo từ va chạm gần đây có ít thời gian để xói mòn,
vì thế dấu vết của chúng còn tương đối rõ nét.
1 phần đặc biệt có tên Mare Orientale, hay "Biển Đông".
Nó có đường kính 600 dặm (970 km), và va chạm đã tạo ra nó,
cú va đập rất lớn và trực diện.
Kết quả trông rất giống mắt bò tót nhằm vào 1 mục tiêu.
Vết sẹo Orientale này giống như viên đạn bắn vào kính, nơi bạn thấy..
các vòng rạn bao quanh nó và vụn kính bắn ra.
Mọi người thường cho rằng, nếu..
vết sẹo nằm ở mặt trực diện với Trái Đất,
có thể đã có một thần thoại khác hẳn về Mặt Trăng,
bởi vì nó giống như 1 con mắt lớn nhìn thẳng vào chúng ta.
3 vòng tròn đồng tâm của các rặng núi bao quanh Mare Orientale,
và 1 số đỉnh nhô cao vài nghìn feet.
Chúng đều là kết quả của va chạm khủng khiếp.
Với các dãy núi trên Trái Đất, chúng hình thành chủ yếu bởi
các tầng lục địa di chuyển xung quanh,
từ từ va chạm, gối lên nhau
tạo thành các dãy núi mà sau đó bị xói mòn, trở nên
những hình thù kì vĩ như ta thấy, như Matterhorn v.v..., do nước bào mòn.
Trên Mặt Trăng, không có kiến trúc thềm lục địa.
Bề mặt là tĩnh.
Tuy vậy, vẫn có núi trên Mặt Trăng
và lý do là những lòng chảo hình thành từ va chạm lớn..
Đó là 1 vụ nổ lớn mà tạo nên một hố,
hất tung vật chất lên bề mặt, vì thế bạn có những vành đai,
những vòng cung của các dãy núi, bao quanh ví trị va chạm.
Tuy nhiên, những đặc trưng va chạm của chúng tạo thành bởi ngoại lực,
không phải nội lực.
1 hố va chạm đáng chú ý khác, nhỏ hơn Mare Orientale nhiều,
nhưng mỗi đặc trưng của nó đều rất đẹp, là Tycho.
Được đặt theo tên 1 nhà thiên văn học Đan Mạch nổi tiếng thế kỷ 17,
đặc trưng va chạm này
nằm ở góc tây nam trên cung phần tư gần Trái Đất của Mặt Trăng.
Đó thuộc khu vực sáng, có thể quan sát hầu hết bằng mắt.
Và khi vụ nổ đó xảy ra, cũng như các hố va chạm khác,
nó phóng ra các chùm tia bụi sáng chói,
vì thế có những tia đi ra từ đó. Nó rất nổi bật.
Các tia bụi này giải phóng lượng vật chất
kéo dài tới 900 dặm từ vị trí va chạm Tycho.
Một ngọn núi các mảnh vỡ cũng hình thành từ trung tâm của hố.
Đây là kết quả sự phản hồi từ va chạm tiểu hành tinh.
1 số vật chất với mật độ cao tại trung tâm vị trí va chạm
bật ra ngoài, khi vùng thân va chạm hoặc bị bắn ra, hoặc tan rã.
Nhưng rất lâu trước khi những đặc tính cụ thể của Mặt Trăng
được quan sát qua các kính thiên văn tinh vi và các cuộc du hành không gian,
sự quan trắc kỹ lưỡng hành vi và sự xuất hiện của Mặt Trăng
vẫn cực kỳ quan trọng đối với cư dân Trái Đất.
Trong ít nhất 15.000 năm, con người tôn kính Mặt Trăng như một nguồn sáng,
như 1 người dẫn đường,
1 sự chỉ dẫn với hoạt động nông nghiệp.
Và trên tất cả là 1 công cụ thời gian thuận tiện.
Thời kì trước đây, việc tính thời gian là nhiệm vụ không đơn giản.
Người ta đếm thời gian với 2 lựa chọn:
họ có thể theo dõi Mặt Trời hoặc Mặt Trăng.
Nếu bạn nghĩ về việc cố gắng theo dõi ngày tháng,
nếu bạn sử dụng dương lịch như hiện nay,
có 365 ngày 1 năm, quá nhiều ngày để theo dõi
và đây không phải việc người bình thường có thể làm tốt.
So sánh với âm lịch. Mọi người có thể biết được khi nào trăng tròn
khi nào trăng non, bạn không nhìn thấy Mặt Trăng khi trăng non,
bạn nhìn thấy nó lớn và tròn khi Rằm, vì thế rất dễ nhận biết.
Chỉ có 28 hoặc 29 ngày trong 1 chu kỳ âm lịch, vì thế thật dễ đếm.
và vì vậy các xã hội thực sự đã bắt đầu với âm lịch.
Người quan sát Mặt Trăng trước đây cũng thừa nhận, vệ tinh hàng xóm
có 1 hiệu ứng vật lý rất thực tế tác động trên Trái Đất.
Mặt Trăng gây ra thủy triều lên xuống của đại đương.
Nếu xem Mặt Trăng là quả tennis này
và Trái Đất là quả bóng bầu dục này,
thủy triều được tạo ra bởi lực hấp dẫn Mặt Trăng,
vì vậy rõ ràng là... Mặt Trăng hút nước của Trái Đất về phía nó.
Và như vậy, theo hướng di chuyển Mặt Trăng tạo 1 chút độ lồi cho Trái Đất.
Cũng có 1 độ lồi khó quan sát hơn ở hướng xa Mặt Trăng,
vì thế, trong thực tế có 2 lần thủy triều dâng mỗi ngày.
Các đợt thủy triều dâng khác có thể được gây ra
bằng lực hướng tâm của Trái Đất.
Trái Đất và Mặt Trăng quay quanh nhau, điều này khiến
nước ở mặt xa cũng di chuyển ra ngoài.
Một minh chứng rõ ràng của sự khác nhau giữa thủy triều lên và xuống
có thể quan sát dọc bờ biển vịnh Fundy, Canada.
Mực thủy triều cao đến thủy triều thấp
chênh lệch tới 55 feet (17m).
Với 1 số dạng sống trên Trái Đất
sự lên xuống của thủy triều tạo ra môi trường sống có lợi.
Nhưng có 1 thứ khác từ ảnh hưởng của lực hấp dẫn Mặt Trăng
trực tiếp chịu trách nhiệm không kém phần hệ trọng
với sự sống còn trên đất liền của Địa Cầu.
Mặt Trăng làm ổn định thời tiết của Trái Đất. Lực hấp dẫn của Mặt Trăng
giữ cho độ nghiêng của trục quay Trái Đất ổn định.
Độ nghiêng này duy trì chu kì lặp lại của các mùa trong năm,
khi Trái Đất quay quanh Mặt Trời.
Nếu chúng ta không có Mặt Trăng, hoặc với 1 Mặt Trăng nhỏ hơn,
có thể tính toán rằng
độ nghiêng cực Bắc sẽ rất khác,
hiện tại độ nghiêng này là 23,5 độ,
và khi thay đổi, mọi thứ sẽ thật hỗn loạn.
Vì thế, Mặt Trăng đóng vai trò quan trọng trong sự ổn định
của trục quay hành tinh Xanh, từ đó ổn định khí hậu.
Qua hàng nghìn năm, với sự hiện diện nổi bật
và liên tục của Mặt Trăng trên bầu trời đêm,
con người rốt cuộc đã bắt đầu suy đoán về nguồn gốc của nó.
Nó được tạo ra như thế nào? Làm sao Mặt Trăng lại ở đó?
Năm 455 B.C, học giả Hy Lạp Anaxagoras
đưa ra giả thuyết, Mặt Trăng đơn giản là 1 hòn đá được ném lên từ Trái Đất.
Hầu hết những người đương thời, trái lại
đã tin rằng Mặt Trăng là 1 vị thần,
hay 1 quả cầu lửa khổng lồ.
Vì thế, ý niệm của Anaxagoras không gây nhiều chú ý.
Sự suy đoán vẫn tiếp diễn,
nhưng không 1 thông tin chính xác về Mặt Trăng đến tận năm 1609.
Khi nhà thiên văn học Ý Galileo Galilei
lần đầu tiên hướng kính viễn vọng lên Mặt Trăng,
ông nhận thấy phong cảnh, địa hình của 1 thế giới khác.
Khi nhìn Mặt Trăng qua kính viễn vọng,
nó hoàn toàn khác so với nhìn bằng mắt thường.
Vì thế, thay vì bằng phẳng khi nhìn bằng mắt thường,
nó trông rất tròn, và bạn có thể nhìn thấy các vùng tối,
có thể nhìn thấy những miệng hố này, thứ mà mắt thường không thấy được,
và ngay lập tức trông giống như 1 thế giới
hiện ra trước mắt bạn theo ba chiều.
Galileo đã vẽ chi tiết bề mặt vệ tinh nhỏ,
và chứng minh rằng Mặt Trăng là 1 tinh cầu rắn,
không là thần thánh hay quả cầu lửa.
Nhưng nhà thiên văn học tiên phong không công khai
suy đoán về nguồn gốc Mặt Trăng.
Chủ yếu vì mối quan tâm của ông sớm chuyển sang các hành tinh khác.
Đến tận năm 1873
học thuyết khoa học đầu tiên đề cập đến nguồn gốc Mặt Trăng
mới công khai rộng rãi.
Nó xuất hiện trong tâm trí nhà thiên văn tài năng người Pháp Edouard Roche.
Roche ủng hộ cho cái gọi là "Thuyết cùng phát triển",
cho rằng: về cơ bản
Trái Đất và Mặt Trăng phát triển đồng thời, với vật chất giống nhau.
Trong thời đại của Roche, nhiều nhà khoa học bắt đầu tin rằng
các hành tinh được hình thành từ tinh vân khí nóng ngưng tụ.
Nó dần co lại và lạnh đi, trong khi co rút
nó cũng tách các vòng khí, vì vậy bạn có
những vòng khí ở đây, ở kia, v.v..
Và những vòng khí này cuối cùng sẽ hợp nhất, tạo thành các hành tinh.
Roche nhận thấy Trái Đất và Mặt Trăng như 1 Hệ Mặt Trời thu nhỏ.
Ý tưởng của ông là Trái Đất phôi thai như 1 quả bóng khí
sau đó lạnh đi, co lại và tách ra 1 vòng khí,
vòng khí sau đó tự co lại và hình thành Mặt Trăng.
Nhưng có nhiều vấn đề với thuyết này.
Thứ nhất Mặt Trăng của chúng ta có mật độ sắt ở lõi ít hơn so với Trái Đất.
Nếu 2 thiên thể được hình thành từ cùng loại vật chất,
thành phần cơ bản của chúng phải giống nhau.
Thực tế thì không như vậy.
Điều này và các mâu thuẫn khác
sớm đưa các nhà thiên văn tìm kiếm ý tưởng mới
để giải thích sự tồn tại của Mặt Trăng.
Trong 30 năm cuối của thế kỷ 19,
các thuyết tiến bộ về nguồn gốc của Mặt Trăng bắt đầu xuất hiện.
Năm 1873, nhà khoa học người Pháp, Edouard Roche
đề xuất rằng Mặt Trăng đơn giản được hình thành cùng với Trái Đất
về cơ bản giống với các đám tinh vân bụi nhỏ và khí.
Nhưng ý tưởng này có 1 điểm yếu cơ bản.
Mặt Trăng có mật độ sắt ở lõi ít hơn Trái Đất.
Và độ đặc thấp hơn nhiều.
Điều quan trọng cần nhớ là Mặt Trăng và các thành phần của nó
không có lõi sắt giống Trái Đất.
Vì vậy, bạn nhìn vào Trái Đất, với 1 khu vực tâm rất lớn.
giống như nửa bên trong của Trái Đất là sắt, sắt-niken
và đó là kim loại đã lắng xuống tâm Trái Đất
khi Trái Đất cực nóng trong quá trình hình thành sơ khai.
Mặt Trăng giống 1 hành tinh chỉ toàn đá.
Các nhà khoa học bắt đầu suy luận khối lượng của Mặt Trăng
qua sự quan sát và tính toán.
Nếu Mặt Trăng được tạo ra từ vật chất giống Trái Đất,
mật độ sắt sẽ phải tương tự.
Đây là lỗ hổng trong lý thuyết mà Edouard Roche không giải thích được.
Nhưng có 1 ý tưởng khác cũng sớm lụi tàn
cùng với "Thuyết cùng phát triển".
Năm 1878, George Darwin công bố "Thuyết phân đôi" về nguồn gốc Mặt Trăng
Ý tưởng này nhận được vài sự chú ý phần vì Darwin có 1 người cha nổi tiếng,
Charles Darwin, cha đẻ của "Nguồn gốc các loài".
Tuy vậy, George Darwin từng bước thoát khỏi cái bóng của cha
và được biết đến là chuyên gia hàng đầu của nước Anh về thủy triểu.
Và thông qua những phân tích sâu sắc về mối quan hệ thủy triều - Mặt Trăng
George Darwin đi đến kết luận rằng
Mặt Trăng ngày càng rời xa Trái Đất.
Phải 95 năm sau, điều này mới được chứng tỏ.
Khi các phi hành gia đặt chân lên Mặt Trăng,
họ đặt những chiếc gương nhỏ.
Bạn có thể chiếu tia laser lên Mặt Trăng,
laser sẽ phản xạ trở lại,
từ đó thực sự đo chính xác khoảng cách giữa Trái Đất - Mặt Trăng.
Và tỉ lệ gia tăng khoảng cách này là 3.8 cm/năm.
3,8 cm là khoảng 1,5 inch.
Nếu bạn làm 1 bộ phim khung hình chậm,
bạn sẽ thấy Mặt Trăng dần di chuyển ra xa Trái Đất,
Đó là điều ta thấy ngày nay.
G.Darwin bắt đầu xem xét điều gì sẽ xảy ra nếu đảo ngược quá trình,
nếu bộ phim theo chiều ngược lại.
Khi chúng ta đi ngược thời gian, và Mặt Trăng di chuyển gần hơn,
cả quỹ đạo Mặt Trăng và tốc độ quay của Trái Đất
ngày càng nhanh hơn.
Và như vậy, cuối cùng Mặt Trăng phải
hợp nhất với Trái Đất, nó phải đâm vào Trái Đất.
Kết luận hợp lý cho G.Darwin
là 1 phần của Trái Đất nóng chảy đang quay nhanh
phải tách ra từ khối cầu chính..
..thành Mặt Trăng.
Ông ngay lập tức bắt tay vào tính toán
để đảo ngược quỹ đạo của Mặt Trăng
theo cách quay trở về Trái Đất.
Ông đã tiếp cận 1 điểm, nơi đến rất gần Trái Đất
và sau đó ông không thể tiến triển thêm.
Các pháp toán không cho phép đi xa hơn.
Những gì nhận được là 1 điểm, nơi Mặt Trăng
quay quanh Trái Đất với tốc độ
5 hoặc 6 vòng / 1 ngày.
Vì thế, nó quay "tít thò lò" quanh Trái Đất.
Và khoảng cách..
.. là 5,000 dặm so với Trái Đất.
Tuy nhiên, sự tính toán không cho phép Darwin
mang 2 thiên thể Vũ trụ tiếp xúc với nhau.
"Thuyết phân đôi" vẫn gây tranh cãi trong nhiều thập kỷ,
nhưng khoa học cuối cùng đi đến kết luận
rằng chuyển động tương đối của Trái Đất và Mặt Trăng
không thể là hệ quả từ điều đó.
Trái Đất có thể đã quay quá nhanh
để lí giải cho tốc độ quay hiện tại.
Cuộc tìm kiếm sự giải thích nguồn gốc Mặt Trăng vẫn tiếp tục
và 1 thuyết mới sớm hình thành với 1 người Mỹ.
Năm 1909, Thomas Jefferson Jackson See
là một chỉ huy hải quân Mỹ
trụ sở trên đảo Mare, gần San Francisco.
Công việc chính của ông là giữ thời gian chuẩn cho bờ biển phía tây Hoa Kỳ.
Nhưng See cũng là 1 nhà khoa học tài năng.
Khi còn trẻ, ông đã được đào tạo như 1 nhà thiên văn học.
Ông là 1 trong những người Mỹ đầu tiên
thực sự có học vị tiến sĩ trong ngành thiên văn.
Ông đã đến Đức và nhận bằng tiến sĩ thiên văn học,
học vị mà sau này bạn không còn nghe thấy.
Hoa Kỳ vẫn là vùng "trũng" của khoa học kỹ thuật vào những năm 1800.
Trụ sở làm việc của See, Mare Island, có một đài quan sát.
và công việc của người chỉ huy cho phép ông
có nhiều thời gian nghiên cứu lý thuyết.
Ông dành thời gian phân tích 2 thuyết "Thuyết cùng phát triển" và "Thuyết phân đôi"
về nguồn gốc Mặt Trăng,
và không bị thuyết phục.
Dần dà, Thomas See đã phát triển 1 ý tưởng hoàn toàn khác.
Nó được gọi là "Thuyết bắt giữ".
Về cơ bản, See cho rằng Mặt Trăng thực sự được hình thành
trong 1 phần khác của Hệ Mặt Trời so với Trái Đất,
nó quay quanh Mặt Trời giống các hành tinh khác.
Nhưng có 1 thời điểm nó di chuyển tới quá gần Trái Đất
và đã bị bắt giữ bởi trọng lực Trái Đất.
Ý tưởng của ông là: có 1 thứ ông gọi tên "môi trường cản"
bên ngoài không gian, bây giờ ta biết là không có.
See không bao giờ giải thích đầy đủ được "môi trường cản" này,
có thể là các hạt nhỏ vật chất.
Bất chấp điều đó, ông đã khẳng định rằng nó không còn tồn tại.
Ý tưởng Trái Đất bắt giữ Mặt Trăng
Mặt Trăng sẽ phải đến từ xa
sau đó nó đâm vào "môi trường cản" và di chuyển chậm lại, sau đó
dần dần bị "tóm" vào 1 quỹ đạo,
có lẽ không phải ngay lập tức, mà mất 1 thời gian
nhưng dần dần nó bị bắt vào quỹ đạo Trái Đất.
Nó gần giống như 1 người nhảy bungee từ trên cầu
họ nhào xuống, và lại vọt lên
không quá xa, lại lao xuống và bắn lên.
Cuối cùng họ "yên nghỉ" ở đáy.
"Thuyết bắt giữ" của Thomas See chắc chắn giải thích sự khác biệt
trong thành phần sắt của Trái Đất và Mặt Trăng.
Nếu Mặt Trăng hình thành ở nơi khác, thành phần của nó có thể rất khác.
Mặt khác ý niệm cho rằng trọng lực Trái Đất có thể bắt giữ và duy trì
1 thiên thể lớn là không khả thi,
vì rõ ràng không có "môi trường cản"
để làm chậm 1 thiên thể như Mặt Trăng.
Cả 3 thuyết trên đều có những điểm yếu chủ chốt.
Nguồn gốc Mặt Trăng vẫn còn là bí ẩn.
20 / 7 / 1969, phi hành gia Mỹ lần đầu tiên đặt chân lên Mặt Trăng.
Đó là 1 bước chân nhỏ của 1 con người,
1 bước tiến vĩ đại của nhân loại.
Họ đã hạ cánh xuống Mặt Trăng trên mặt dung nham cứng
gọi tên là "biển yên tĩnh".
Và phi công sứ mệnh Buzz Aldrin đã mô tả khung cảnh như 1 sự hoang tàn kì vĩ.
- Cảnh đẹp quá... - Đằng kia có gì kìa?
Cảnh tượng tuyệt vời ở đây.
Các phi hành gia mang về 48 pound đá Mặt Trăng và bụi đất,
hay lớp đá phủ.
Đọc to và rõ ràng. Vị trí của chúng ta: 133:0-69:15.
Các nhà địa chất tại Trung tâm vũ trụ Johnson - Houston mong đợi sự trở về của họ.
Sự phấn khích như có điện giật khi mẫu đầu tiên trở về.
Ý tôi là thật khó tin!
Không ai thực sự biết được điều mong đợi.
Và chúng tôi nhận ra ngay loại đá bazan
giống đá ở Hawaii.
Thực tế, rất giống với loại đá có thể tìm thấy ở Hawaii.
Các nhà địa chất NASA đã bị thu hút, không chỉ vì đá bazan
mà cả các loại đá khác.
Loại đá có tên gọi đá dăm kết.
Đá dăm kết được hình thành trong suốt quá trình va chạm tiểu hành tinh.
Vì thế nếu bạn hình dung 1 va chạm lớn vào Mặt Trăng,
sẽ rất hỗn độn, những mảnh vụn tung lên. Chúng bắn ra ngoài
tạo các miệng hố sâu.
và bạn có thể thấy nhiều hố va chạm trên Mặt Trăng.
Những mảnh vụn này được trộn lẫn với đất xung quanh hố va chạm
sau đó bị cô nén do sức nóng từ hố va chạm
và biến thành các loại đá hỗn tạp,
bạn thấy các mẫu đá với đủ kích cỡ,
hình dạng khác nhau, tất cả các mẫu đá trong khu vực đó
là do va chạm gây ra.
Chúng ta không thấy thứ gì như thế này trên Trái Đất.
Đá Mặt Trăng sớm hé lộ 1 câu chuyện hấp dẫn.
Đầu tiên các mẫu đất đá chứa các hạt nhỏ
chỉ ra rằng Mặt Trăng phải được bao phủ bởi 1 đại dương dung nham
sau khi hình thành.
Quan điểm này được củng cố
bởi sự phát hiện rằng, các loại đá bị thiếu hụt đáng kể
về thứ khoa học gọi là "Yếu tố dễ bay hơi".
"Yếu tố dễ bay hơi" là những thứ có thể bốc hơi dễ dàng
và do đó mất đi khi bạn nung nóng 1 viên đá.
1 số ví dụ về "Yếu tố dễ bay hơi" là nước hoặc kali.
Nếu bạn so sánh 1 lượng đá Trái Đất với đá Mặt Trăng
bạn thấy rằng đá Mặt Trăng rất khô.
Đó là khi nó đã được nung nóng,
và mất nhiều yếu tố dễ bay hơi.
Nhưng cùng với sự tương phản gay gắt này,
các vật mẫu chí ít cũng tiết lộ 1 điểm giống nhau kinh ngạc
giữa bề mặt Mặt Trăng với đất đá trên Trái Đất.
Các đồng vị nguyên tố riêng lẻ như oxy đặc thù..
bạn có các dạng oxy khác nhau,
Mặt Trăng có tỷ lệ chính xác giống các dạng oxy khác nhau trên Trái Đất.
Nhưng các loại đá từ những nơi khác trong Hệ Mặt Trời
gồm các thiên thạch ngoài Vũ trụ,
tất cả đều khác về tỷ lệ đồng vị oxy.
Điều này chỉ ra rằng vật chất Mặt Trăng
và vật chất Trái Đất là rất, rất giống nhau.
Cuối cùng, các mẫu đã cung cấp 1 chuỗi bằng chứng vững chắc,
liên quan tới địa chất kiến tạo Mặt Trăng.
Nhưng các nhà thiên văn học đang cố gắng tìm hiểu nguồn gốc Mặt Trăng
vẫn còn đó 1 vướng mắc.
Với William Hartmann của Viện Khoa Học Thiên thể ở Tucson, Arizona,
thông tin lóe lên từ đá Mặt Trăng đã hỗ trợ 1 vài ý tưởng
mà ông đã thai nghén gần 1 thập kỷ.
Bây giờ là 1 nhà thiên văn học ưu tú, 1 họa sĩ về hình ảnh không gian,
đầu những năm 60, Hartmann đã tốt nghiệp đại học Arizona,
tham gia 1 dự án vẽ bản đồ hố va chạm trên Mặt Trăng.
Từ các lòng chảo lớn, hay "biển", tới những vùng lõm nhỏ nhất có thể nhìn thấy.
Chúng tôi thực hiện bản đồ này trong thập niên 60
những lòng chảo lớn là dấu hiệu va chạm thực sự.
Các tiểu hành tinh lớn đâm vào Mặt Trăng
tạo nên những vụ nổ lớn, 1 vài vụ trải dài 600 dặm.
Thiên thể cỡ nào có thể gây ra điều này?
Thứ gì đó đường kính 100 dặm.
Ta có các thiên thể lớn lang thang phía bên trong Hệ Mặt Trời
khi Trái Đất đang hình thành, và chúng đâm vào các hành tinh.
Với Hartman, ý tưởng 1 tiểu hành tinh rộng 100 dặm va chạm với hành tinh
dẫn đến 1 vài câu hỏi.
Một thiên thể có kích thước hành tinh có bao giờ va chạm không?
Và sự hình thành của Mặt Trăng liên hệ gì với điều này?
Năm 1972 Hartmann và đồng nghiệp tại Tucson, nhà thiên văn học Don Davis,
tạo ra 1 chương trình máy tính giúp đỡ họ khám phá những ý tưởng này.
Chương trình đã thực hiện sự mô phỏng thô
về quá trình phát triển Hệ Mặt Trời.
Các nhà thiên văn muốn nhìn thấy liệu có các thiên thể dạng hành tinh
hình thành gần Trái Đất và có thể đã đâm sầm vào nó chăng...
Ý tưởng là nếu có 1 số thiên thể khác ở đó
và cuối cùng đâm sầm vào Trái Đất,
bắn tung tất cả lớp vỏ vật chất từ Trái Đất..
cũng như từ chính thiên thể,
có thể Mặt Trăng hình thành từ đó.
Chắc hẳn, mô phỏng cho thấy 1 hành tinh thứ hai
có thể đã hình thành trong vùng phát triển của Trái Đất,
với kích thước tương đương sao Hỏa.
Không phải là Mặt Trăng, vì nó được hình thành từ các yếu tố tương tự như Trái Đất
và nếu vậy, đã có cùng 1 lõi sắt và tỷ trọng như Trái Đất.
Mặt Trăng tất nhiên không như vậy.
Đó là bằng chứng đủ để Hartmann xây dựng giả thuyết thứ tư.
Nó được gọi là thuyết "Vụ va chạm lớn".
Năm 1974, giả thuyết mới giải thích nguồn gốc Mặt Trăng
xuất hiện trên diễn đàn khoa học thế giới.
Người đề xướng gọi đó là "Vụ va chạm lớn"
Ý tưởng cơ bản là khoảng 4,5 tỷ năm trước
Trái Đất va chạm với 1 thiên thể kích thước bằng sao Hỏa hiện nay.
Đó là 1 vụ va chạm rất lớn.
Và khiến Trái Đất bắt đầu quay.
Điều này mang lại 24 giờ cho 1 ngày như hiện tại.
Va chạm lớn đến nỗi
nó đưa vật chất vào quỹ đạo quanh Trái Đất.
Từ hệ vật chất này, chúng tôi tin rằng đã tạo thành Mặt Trăng.
Tiến sĩ Robin Canup và cộng sự trong Viện Nghiên Cứu Tây Nam tại Boulder
đã xây dựng 1 mô hình máy tính để nghiên cứu các chi tiết
của kịch bản "Vụ va chạm lớn".
Nó phân chia Trái Đất và thiên thể va chạm này
thành nhiều phần nhỏ và sau đó, tiến trình của mỗi phần được theo dõi
thông qua quá trình va chạm.
Quá trình mô phỏng sự va chạm từ góc nhìn của mắt chim
rồi từ trên xuống.
Trái Đất hầu như đã nóng chảy 1 phần trước va chạm này.
Như vậy, ban đầu va chạm đến từ hướng này,
nó đâm vào Trái Đất với 1 va chạm lệch tâm.
Bạn thấy thiên thể va chạm đã bị văng ra
thành một dải vật chất dài, ngay đây.
Các nhà khoa học tin rằng, các lớp trên của Trái Đất
trở nên hoàn toàn nóng chảy sau va chạm.
Vụ va chạm làm Trái Đất bắt đầu quay.
Bạn cũng sẽ thấy rằng vụ va chạm
về căn bản đã làm méo hình dạng của Trái Đất.
Sau vài giờ, dải vật chất thiên thể này
theo trọng lực đã hợp nhất thành hai khối.
Cụm bên trong của vật chất thiên thể va chạm
thực sự nén vào lõi của thiên thể.
Vì vậy khi cụm bên trong này va chạm lần nữa với Trái Đất,
xảy ra ngay tại đây,
lượng lớn sắt đến từ thiên thể va chạm
thực sự bị hấp thụ vào Trái Đất.
Trong khi cụm bên ngoài này
tạo nên 1 kẻ lữ hành gần Trái Đất,
và tách ra khỏi trọng lực Trái Đất thành 1 dải vật chất dài,
mà sau đó vỡ ra thành chiếc đĩa này.
Vật chất này được hợp nhất thành Mặt Trăng trong chưa đầy 1 năm,
sau "Vụ va chạm lớn".
Không có dấu hiệu của va chạm này trên Trái Đất hiện nay
vì khi đó, hành tinh của chúng ta chỉ mở rộng
đến khoảng 90% kích thước hiện tại.
10% còn lại tích lũy từ các va chạm nhỏ hơn về sau.
Hơn nữa, trọng lực của Trái Đất cũng thay đổi.
1 ngày sau va chạm, Trái Đất lại trở về
một dạng hình cầu cơ bản.
Và bất kỳ vùng lõm do va chạm gây ra
đều trở nên bằng phẳng.
Thuyết "Vụ va chạm lớn" lần đầu được Bill Hartmann
trình bày tại 1 hội nghị khoa học năm 1974.
Nhưng nó đã nhận được sự quan tâm trong gần 1 thập kỷ.
Mối lưu tâm về Mặt Trăng giảm hẳn khi sứ mệnh Apollo kết thúc.
Cuối cùng, tại 1 hội nghị về Mặt Trăng tại Hawaii năm 1984
12 năm sau bức ảnh Mặt Trăng cuối cùng,
các nhà thiên văn học hàng đầu thế giới đi đến sự đồng thuận.
Thuyết "Vụ va chạm lớn" đến nay hầu hết là chấp nhận được cho lời giải thích
về nguồn gốc Mặt Trăng.
Tôi nghĩ vẫn có một số người cho rằng:
"Nó vẫn chưa được chứng minh."
Nhưng tôi gọi đó là "Thuyết không đầy đủ".
Nếu bạn đọc sách giáo khoa về khoa học hành tinh hay địa chất
nó chỉ là lý thuyết đã được chấp nhận.
Vẫn còn đó 1 số mâu thuẫn nhỏ chưa giải quyết
nhưng nó được chấp nhận.
Ngay cả với lý thuyết đồng thuận về nguồn gốc "Chị Hằng",
khoa học vẫn chưa hoàn tất nghiên cứu về người hàng xóm gần nhất của Địa Cầu
bằng bất cứ cách nào.
Thực tế, đàm phán quay lại Mặt Trăng với 1 trạm định cư lâu dài có người
gần đây đã được Nhà Trắng đưa ra tại trụ sở NASA.
Cảnh tráng lệ ngoài cửa sổ.
Exec-One. Tất cả tốt đẹp.
1 cơ sở như vậy có thể là 1 địa điểm đào tạo phi hành gia
để sống trong không gian lâu dài.
Cũng như 1 điểm phóng hiệu quả
cho các sứ mệnh sau cùng tới sao Hỏa.
Nhưng mục tiêu khoa học cao cả này
còn ở rất xa mặt bằng nhận thức của con người Trái Đất,
những người chỉ thi thoảng chăm chú ngắm Mặt Trăng rực rỡ trên bầu trời đêm.
Với chúng ta, nói về các đại dương dung nham..
lớp đá phủ kiến tạo tiểu thiên thạch..
và những vụ va chạm lớn..
sẽ không làm giảm đi sức quyến rũ và lãng mạn
của "cô hàng xóm" đầy bí ẩn.
- Mặt Trăng -
Biên dịch: [VT TeamSub] == Viettorrent.Vn ==